Macron'dan yabancı liderlere suçlama: Fransa'daki eylemleri seçime alet ediyorlar

Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, Cumartesi günü ülke çapında başlayan isyanları yabancı liderlerin seçim çıkarları doğrultusunda kullandığını öne sürdü. Macron, herhangi bir isim belirtmeden, hayat pahalılığının tetiklediği şiddet olaylarına ilişkin yorum yapan bu liderlerin yaklaşan seçimler için "Fransa pahasına" kampanya yürüttüğünü ifade etti.

Ortadoğu ziyareti sırasında yaptığı konuşmada, "hem bu bölgede hem de Atlantik'in öte yakasında seçim kampanyası havasındaki liderlerden" söz etti. Bu sözler, gelecek hafta parlamento seçimlerine gidecek İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ile gelecek ay ara seçimlere katılacak ABD Başkanı Donald Trump'a yöneltilmiş açık bir eleştiri olarak öne çıkıyor.

Macron, adlarını açıklamadığı liderlerin isyanlara ilişkin yapay zekayla hazırlanmış sahte videoların etkisinde kaldığını belirtti. Paris'in yanı sıra Lyon, Marsilya ve Nice gibi şehirleri de saran gösteriler sırasında gözaltına alınan 800'ü aşkın kişi mahkemeye sevk edilirken, yaklaşık 150 kişi tutuklandı. Maskeli eylemcilerin polisle çatıştığı, işyerlerinin tahrip edilip yağmalandığı anlara ait görüntüler sosyal medyada kısa sürede geniş biçimde paylaşıldı.

Hükümet, liselerin koşullarına itiraz eden öğrencilerin haftalar boyunca sürdürdüğü protestoları izleyen şiddet olaylarında polisin "denetimi yitirdiğini" kabul etti. Daha sonra açıklama yapan Macron, olayların büyük bölümünün sorumlusu olarak gördüğü "aşırı solcu marjinal gruplara mensup kışkırtıcılara" karşı yetkililerin "hiçbir taviz vermeyeceğini" belirtti.

Katar'ın başkenti Doha'daki konuşmasında Fransa Cumhurbaşkanı, "Benim değerlendirmeme göre, olaylar sırasında belirgin bir dış müdahale bulunmuyor. Ancak ardından yabancıların bilgiyi manipüle etmesi yaşandı; bu da aralarında yabancı liderlerin bulunduğu çok sayıda kişinin kabul edilemez, akıl dışı yorumlar yapmasına neden oldu" ifadelerini kullandı.

"Göçmen ve İslamcı ordularının bize saldırdığı ileri sürüldü; bunun gerçekle hiçbir ilgisi yok." Netanyahu, Salı günü İsrail'in i24 televizyonuna verdiği röportajda, Batı Avrupa'daki en büyük Müslüman azınlığın yaşadığı Fransa'nın "aşırı İslamcılar tarafından istila edildiğini" savundu. Hamas'ın 7 Ekim 2023 tarihinde İsrail'e yönelik saldırısının ardından Macron'a, "Onları burada yok etmezsek Paris'te önünüze çıkacaklar" dediğini anlatan Netanyahu, "Şimdi yaşanan tam da bu" sözlerini ekledi.

ABD Başkanı Trump da aynı gün Fransa'daki isyanlarla ülkeye yönelik kitlesel göç arasında bağlantı kurmuştu. Trump, "Fransa'ya, İtalya'ya, bütün bu nefret ve kargaşaya bakınca meselenin okul olmadığını anlıyorsunuz. Mesele, bu ülkeye nefret duyan kişilerin ülkeye gelmesi" diye konuştu.

Macron'a hitaben ise "İş işten geçmeden sınırlarınızı kapatıp denetimi sağlayın" sözlerini sarf etti. İngiltere'de yayımlanan Financial Times gazetesinin haberine göre AB'nin düzenleyici kurumları, Fransa'daki ayaklanmalar ile AB ülkelerinde gerçekleşen benzer gösteriler hakkında muhtemel yabancı çevrimiçi müdahaleleri ve dezenformasyon faaliyetlerini araştırıyor.

Kimlikleri açıklanmayan güvenlik yetkililerine dayandırılan haberde, geçmiş dezenformasyon faaliyetleriyle ilişkili Rusya yanlısı ve aşırı sağcı sosyal medya hesaplarının, kargaşayı büyütmek için şiddet görüntüleri içeren videolar dolaşıma soktuğu ifade ediliyor. Gazete, kimi mesajların gerisinde İran ile Cezayir'in de bulunabileceğinden şüphe edildiğini ayrıca belirtiyor.

Fransa'daki Sciences Po Üniversitesi'nde dezenformasyon alanında uzman araştırmacı David Colon'un, Rusya'nın Storm-1516 kampanyasıyla ilişkili "Kremlin destekçisi influencer'ların" yaşananları büyüttüğü ve çeşitli gerçeğe aykırı anlatıları dolaşıma soktuğu yönündeki değerlendirmelerine yer verildi. Fransa, Rusya'yla savaşı süren Ukrayna'ya en güçlü askeri desteği veren ülkeler arasında yer alıyor; 1962 yılında bağımsız olan Cezayir geçmişte Fransa'nın sömürgesiydi ve İran'ın bu yıl ABD ile İsrail'e karşı yürüttüğü savaş da Fransa-İran ilişkilerinde gerilime neden oldu.

BBC Verify (Doğrulama Servisi), ABD merkezli dTeam araştırmacılarının Rus dezenformasyon operasyonu Matruşka'dan kaynaklandığını belirttiği, sosyal medyada dolaşan 15'i aşkın sahte haber videosu örneği üzerinde inceleme yaptı. Bu videolar, aralarında Le Monde, Euronews ve France 24'ün de bulunduğu Fransa'daki gerçek haber kurumlarının marka kimliğini neredeyse birebir taklit ediyor.

Matruşka'nın hazırladığı videoların tek tek ulaştığı kitle ve yarattığı etki sınırlı görünmekle birlikte uzmanlar, toplumsal huzursuzluğu büyütme hedefinin Rusya'nın bilinen dezenformasyon yöntemleriyle örtüştüğünü ifade ediyor. Bunun yanı sıra BBC Verify, sosyal medyada süratle dolaşıma giren ve Paris'te yaşlı bir çiftin soyularak iç çamaşırlarıyla bırakılmasını gösterdiği öne sürülen yapay zeka üretimi görüntülerden birini araştırarak kaynağının belirsiz bir internet sitesi olduğunu tespit etti.

Infos-Israel.News direktörü Sabrina Hania, BBC'ye verdiği bilgide, 17 Ekim tarihinde yayımlanan görselin herhangi bir referans görsele başvurulmadan ChatGPT programıyla üretildiğini açıkladı. Söz konusu paylaşım, bir televizyon gazetecisinin "polisten alınan bilgilere" dayanıp iddia edilen olayı haber yapmasının hemen ardından yayımlandı.

İddia hâlâ doğrulanmış değil; Fransız basınındaki haberlere göre savcıların elinde olayın yaşandığını teyit edecek herhangi bir bilgi bulunmuyor. İlk görsel X'te "Yapay Zekayla Üretildi", Instagram'da ise "Yapay Zeka Ürünü İçerik" etiketi taşımasına karşın, daha sonra X'te hiçbir uyarı olmaksızın yeniden paylaşıldı ve altı milyonun üzerinde görüntüleme aldı.

Hania, görselin bağlamından çıkarılarak çok sayıda kişiyi yanıltmasına üzüldüğünü söyleyerek, yapay zekayla üretildiğini açıklamadan görüntüyü yeniden dolaşıma sokanları sorumlu tuttu. Aslı İngilizce kaleme alınan bu yazıyı çevirirken yapay zekadan destek aldık. Çeviri, yayıma verilmeden önce bir BBC gazetecisi tarafından gözden geçirildi. .